داستان کسب و کار خانوادگی ایرانی

آینده با سرعت بیش از آن چه تصویر می کنیم از ما خواهد گذشت.

امروزه در کلاس جهانی، سرعت و کیفیت تولید و توزیع دانش و تجارب در زمینه‏ های گوناگون در خور توجه است.

چرا که با داشتن آمار و داده ‏های اطلاعاتی موثق، می‌‏توان در باره پدیده‌های اجتماعی و اقتصادی، تصمیمات اساسی و سرنوشت‏ ساز را با ریسک کمتر اتخاذ نمود و به اجرا گذاشت.

 یکی از این پدیده‌ ها، کسب و کارهای خانوادگی است.

حقیقت این است که نقش و جایگاه کسب و کارهای خانوادگی در رشد و پیشرفت اقتصاد اغلب کشورها از اهمیت چشمگیری برخوردار است و به همین منظور زیربنای فرهنگی لازم را ایجاد و رفتارهای اجتماعی  سازگار را نهادینه نموده‌‏اند.

در آن دیار، تصمیم سازان و تصمیم گیران دولتی و بخش خصوصی نیز عملا شناخت و درک مناسبی از نیازمندی‌‏های عرصه کسب و کارهای خانوادگی دارند و برای رونق و پیشرفت آن خط‏ مشی‌‏های حمایتی‏ و پشتیبانی‏ علمی و کاربردی سازنده را به کار می‌‏برند.

 در ایران نیز، مسلما تاثیرات اجتماعی و اقتصادی این پدیده قابل ملاحظه است.

منتها گزارشات و آمارهایی که تاکنون برای کسب و کارهای خانوادگی در کشورمان منتشر شده، بیشتر بر مبنای حدس و گمان ساخته و پردازش می‌‏شوند.

چرا که دانش منتشره، اغلب حکایت گر عملکرد دنیای کسب و کارهای خانوادگی سایر کشورهاست و به ندرت مصادیق واقعی تجربی و پژوهشی این حوزه که انتظار می‌رود توسط نهادها و سازمان‌هایی هم‌چون: 

 سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی، اتاق بازرگانی، وزارت تعاون، کار و امور اجتماعی و نیز مرکز آمار ایران معرفی شوند انجام نگرفته است، حتی سازمان بورس و یا انجمن یا اتحادی‌ه‏ای هنوز موجبات مطالعه و بررسی نظام‏مند و علمی برای دستیابی به داده‌‏های درست جمعیت‌‏شناختی کسب و کارهای خانوادگی را فراهم ننموده‌اند.   

 در واقع باید : 

  • بدانیم چه تعداد از کسب و کارهای خانوادگی در اقتصاد ایران فعالند.
  • بدانیم توزیع فراوانی این کسب و کارها در گستره جغرافیایی کشور به چه شکلی است.
  • بدانیم به چه میزان اشتغال‏زایی نموده‌‏ایم.
  • بدانیم چه تعداد در دوران راهبری بنیان‏گذاران نسل اول هستند و چه تعداد در دوران نسل دوم و نسل‏‌های بعدی قرار گرفته‌‏اند.
  • باید بدانیم ساختار سنی و تحصیلاتی مالکین، رهبران و مدیران فعلی عضو خانواده‏ و عضو غیر خانواده در این گونه کسب و کارها به چه شکلیست.
  • بدانیم در انتقال قدرت مالکیت و ثروت و انتقال میراث خانواده کدام کسب و کارها موفق عمل نموده‌‏اند.
  • بدانیم چه تعداد از خانواده‌‏ها توانسته ‏اند حاکمیت کسب و کار خانوادگی را با حاکمیت خانواده خود همسو و هماهنگ نموده‌اند.
  • بدانیم کدام کسب و کارهای خانوادگی برای تداوم کسب و کار خود برنامه‌‏ای مستدل و منطقی ایجاد و کدام‏شان طرح‌هایی برای جانشین‌‏پروری اجرا می‏‌نمایند،
  • و بدانیم مربیان و مشاوران تخصصی شایسته این حوزه کدامند.
 

 کلیت بسیاری از این دست سوالات همه به مثابه دغدغه‏ ها و چالش‌‏های اساسی این عرصه استراتژیک اقتصادی محسوب می‏‌شوند و همه این مولفه‌ ها به خوبی مظلومیت داستان کسب و کارهای خانوادگی ایرانی را نمایان می‏‌سازند.

 با این وصف،

آن‌چه طی سال‏‌های اخیر از رفتار و عملکرد کسب و کارهای خانوادگی  گزارش ‏شده و در معرض دید ما قرار گرفته، همه ناشی از داشتن باورها، نگرش مبتنی بر شور و شوق بنیان‏گذاران، مالکان و رهبران دلسوخته و علاقمندی است که با بهره‏ گیری از امکانات و توانایی‏‌های شخصی توانسته‌ اند به دستاورهایی نیکو و نسبتا پایدار نایل آیند.

در میان این افراد، پیشگامان خوشنامی از نسل دوم و سوم این حوزه هستند که طی سال‏‌ها گفت و گو و بررسی‏ مستمر توانسته‌اند به ایده ایجاد کانونی برای هم ‏اندیشی‏ و هم‏ افزایی ظرفیت‌های عملی و بالقوه جامعه مالکان، رهبران و مدیران فعلی و آتی کسب و کارهای خانوادگی ایران دست یابند.

گروه مذکور با همت و تلاش پیگیر و اثربخش خود سرانجام در اواسط سال 1401 انجمنی تخصصی تحت عنوان انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی را برای غلبه براین مهم رسما ثبت، تاسیس و راه‌‏اندازی نموده‏ است که بخشی از مقاصد و تصویر ذهنی آن یافتن رویکردهایی کارساز در مسیر پاسخ گویی به موارد پیش‏‏‌گفته می‌‏باشد.

 به ما بپیوندید.

 انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی

تهیه و تدوین: داوود امیراحمدی

1402/03/17