مسیر بلوغ کسب و کارهای خانوادگی
13 آبان ماه/ خانه مدیران سازمان مدیریت صنعتی
با توجه به اهمیت کسب و کارهای خانوادگی در فضای کسب و کار کشور و مغفول ماندن مباحث علمی و عملی اختصاصی این کسب و کارها در دانشگاهها و دوره های مدیریتی در کشور، سازمان مدیریت صنعتی با همکاری انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی اقداماتی انجام داده تا از این طریق در راستای رسالت خود که همان حمایت از رشد و موفقیت کسب و کارهای خانوادگی و ترویج فرهنگ کارآفرینی و ایجاد همکاریهای بیشتر درزمینههای مختلف است راهکارهایی را ارائه کنند.
سال گذشته و همزمان با شروع کار انجمن هنگامی که در گوگل کسب و کار های خانوادگی را سرچ می کردیم با نتیجهای جز کسب و کار خانگی مواجه نمیشدیم! معنای این اتفاق این بود که عبارت کسب و کار های خانوادگی چنان غریب بود که یافتهای برای آن وجود نداشت اما تنها با گذشت ۱۹ ماه فعالیت توانستیم این واژه را تا حدودی برای اذهان عمومی آشنا کنیم.
این بخشی از گفتههای داوود امیراحمدی، مدیرعامل انجمن ترویج کسب و کارهای خانگی در نشستی است که روز سه شنبه 13 آذرماه به همت اعضای انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی و سازمان مدیریت صنعتی در راستای تفاهم نامه مشترکی که ماه گذشته میان سازمان مدیریت صنعتی و انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی امضا شد، برگزار شد. هدف از این نشست ارتقاء و توسعه کسب و کارهای خانوادگی، تقویت شبکههای ارتباطی بین اعضای انجمن و تجارب آنان، بررسی چالشها و فرصتهای موجود در این نوع کسب و کارها و ارائه راهکارهایی برای بهبود عملکرد و پایداری آنها، حمایت از رشد و موفقیت کسب و کارهای خانوادگی و ترویج فرهنگ کارآفرینی و ایجاد همکاریهای بیشتر درزمینههای مختلف و در نهایت افزایش آگاهی جامعه نسبت به اهمیت و نقش پررنگ کسب و کارهای خانوادگی بود که با حضور سعید جابرانصاری رئیس هیات مدیره انجمن، داوود امیراحمدی مدیرعامل انجمن و حسین صامعی عضو شورای علمی انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی و تعدادی از اساتید و هیات علمی سازمان مدیریت صنعتی و صاحبان کسب و کارها و برندهای خانوادگی در محل سازمان مدیریت صنعتی برگزار شد.
در ابتدای این نشست داوود امیراحمدی، مدیرعامل انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی هدف از این تلاش را افزایش آگاهی جامعه نسبت به اهمیت کسب و کارهای خانوادگی و اثرگذاری آنها در اقتصاد اجتماعی عنوان کرد و در ادامه مختصری از فعالیتها حدود دوساله انجمن ارائه داد و گفت: شروع فعالیت انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی از سوی گروهی از خانوادههای دغدغهمند در این حوزه با هدف ایجاد یک پلتفرم حمایتی برای کسب وکارهای خانوادگی در سال ۱۳۹۴ آغاز شد.
بانیان این انجمن در فضایی که نامی از کسب و کارهای خانوادگی در اقتصاد و دایره لغات صنعت و تجارت کشور نبود تصمیم به طراحی آموزشهای لازم برای شبکه سازی و ایجاد فضایی امن برای اشتراک گذاری تجربیات گرفتند.
امیراحمدی ادامه داد: پس از ۱۹ ماه فعالیت، در نهایت ۳۱ تیرماه امسال، نخستین مجمع انجمن برگزار شد. در این جلسه، تمامی اعضا با تغییرات لازم برای ارتقاء سطح همکاری به توافق رسیدند. در این مدت هیات موسس و اعضای حمایتی نقش مهمی در طراحی و اجرای برنامهها ایفا کردند که این موضوع نشاندهنده همبستگی و عزم آنان برای پیشرفت در این حوزه است.
وی ادامه داد: نخستین نشست اعضای حرفهای در تیرماه، نقطه عطفی در فعالیتهای ما بود. تلاش ما بر این است که به افراد کمک کنیم تا کسب و کارهای خانوادگی خود را بهخوبی مدیریت کنند و از تجربیات یکدیگر بهرهمند شوند. این تعاملات نهتنها موجب افزایش ارتباطها میشود بلکه به تقویت ظرفیتهای اجتماعی اعضا نیز کمک خواهد کرد.
امیر احمدی به ایجاد فضای امن برای فعالیت کسب و کارهای خانوادگی تاکید کرد و افزود:
ما به دنبال ایجاد یک محیط حمایتی برای اعضای خود هستیم. به این منظور، دومین و سومین نشستهای اعضای خانوادگی در مهر و آبان ماه برگزار گردید. این نشستها فرصتی برای آشنایی بیشتر با همتایان و به اشتراکگذاری تجربیات بود.
در این روند، میزبان آقای امیر بنایی نژاد بهعنوان مدیرعامل شرکت کن تجارت آریا( لوازم خانگی کن)، تجارب خود را درزمینهٔ مدیریت کسب و کارهای خانوادگی به اشتراک گذاشتند که ارزشمند و الهامبخش بود.
سال 1363وقتی نخستین کارخانه تولیدکننده هود ایرانی راهاندازی شد، کمتر کسی فکر میکرد برند سازنده این محصول در رقابت با برندهای باکیفیت و نامدار خارجی، سالها بعد به جایی برسد که تداعیگر مفهوم هود در ذهن بیشتر ایرانیها باشد؛ آنقدر که خیلیها محصول هود را همنام با «کن» تصور کنند.
با این حال سفر «کن» در دنیای تولید لوازم خانه و آشپزخانه، تنها به پیمودن مسیر تولید هود خلاصه نشد. همزمان با نوآوریهای بیشتر در عرضه انواع مدلهای هود مانند ارائه اولین هود تولید داخل با رنگ پودری و تولید موتور هود، از سال 1392 تولید انواع مدلهای اجاق گاز و در ادامه از سال 1395، تولید انواع سینک آشپزخانه و سپس فر روی خطوط تولید کارخانه «کن» قرار گرفت.
تلاش متخصصان کن روی تولید محصولات آشپزخانه متمرکز شده؛ جایی که نزدیک به نیمی از زمان اعضای خانواده آنجا میگذرد. ما در کن اعتقاد داریم آسودگی خیال شما از آسایش و ایمنی لوازم آشپزخانه، تضمینکننده حال خوب اهالی خانه هست.
مدیرعامل انجمن ترویج کسب وکارهای خانگی در ادامه به برخی از دستاوردهای انجمن در این مدت کوتاه کرد و گفت: یکی از دستاوردهای مهم ما، انعقاد تفاهم نامههای همکاری با انجمنهای علمی و صنعتی بود. نخستین تفاهمنامه ما به حوزه صنعت چرک و کفش و صنایع مرتبط اختصاص داشت.
برگزاری این نشستها نه تنها موجب افزایش تجربههای حرفهای اعضا میشود، بلکه فرصتهایی را برای همافزایی ایجاد میکند. با افتخار اعلام میکنیم که پنج خبرنامه تولید شده که شامل تمامی اقدامات و برنامههای اجرا شده است. این خبرنامهها به صورت آنلاین در دسترس اعضا و علاقهمندان قرار دارد و نمای کلی از فعالیتهای ما را ارائه میدهد.
وی افزود: سایه خانواده بر کسب و کار خانوادگی مهمترین تفاوت این نوع از کسب و کار با سایر کسب و کارهاست. در این شرکتها بسیاری از کنش و واکنشهای خانواده بر وضعیت کسب و کار تاثیرگذار خواهد بود.
در ادامه این نشست حسین صامعی، مدرس، مشاور و عضو شورای علمی انجمن ترویج کسب و کارهای خانوادگی توضیحاتی درباره اهداف انجمن ارائه داد. صامعی در ادامه اظهار داشت:
در فرآیند انتقال ارزشهای کسب و کار به نسلهای بعدی، تدوین ساختارهای مناسب از اهمیت ویژه برخوردار است. این فرآیند، به ویژه در آغازین مراحل فعالیت کسب و کارهای خانوادگی، که بنیانگذاران به پرورش فرزندان و آمادهسازی آنان برای مسئولیتها میپردازند، بیشترین تأثیر را میگذارد. یکی از چالشهای اصلی در مدیریت شرکتهای خانوادگی، حفظ هویت و ارزشهای بنیانگذاران است. در این مرحله، لازم است جلسات خانوادگی بهطور منظم برگزار شود تا فرزندان بتوانند در مسیر هدایت شرکت، مباحث مهم را مطرح کنند. اهمیت سیاستگذاری خانواده در این راستا غیرقابل انکار است.
وی افزود: زمانی که فرزندان به سن کار و تحصیل میرسند، ایجاد ساز و کارهای مناسب برای مدیریت اختلافات و نظرات در جلسات خانوادگی بسیار حیاتی است. بهویژه، ضروری است که این جلسات بهگونهای طراحی شوند که همه اعضای خانواده احساس مشارکت و سهمداری کنند. نسل اول بنیانگذار شرکت است.
در مراحل بعدی، هنگام ورود نسل دوم به مدیریت، چالشهای جدیدی مطرح میشود. برادران و خواهران باید بهدنبال ایجاد یک ساختار سازمانی و مالکیتی مناسب باشند که توزیع عدالت را در نظر بگیرد. این موضوع میتواند به حفظ انسجام خانواده و جلوگیری از بروز اختلافات کمک کند.
به گفته صامعی با رشد شرکت خانوادگی و افزایش تعداد اعضای خانواده، موضوع مدیریت و کنترل شرکت نیز پیچیدهتر میشود. در این راستا، طراحی ساز و کارهای مالکیت و برنامهریزی برای سهامدارها ضروری است. با در نظر گرفتن تعداد اعضای خانواده، از جمله عروس و دامادها، باید بهدنبال راهکارهایی بود که به نسلهای جدید فرصت یادگیری و رشد تخصصی را بدهد.
وی در ادامه به بخشهای مهمی از ساز و کار کسب و کارهای خانوادگی اشاره کرد و با اشاره به اینکه تلاشها برای شناخت مشکلات کسب و کارهای خانوادگی از سوی انجمن دنبال میشود گفت:
کمک کنیم در مواجهه با موضوعات استراتژیک بتوانند مسائلشان را حل و فصل کرده و با ایجاد یکپارچگی بتوانند دوام داشته باشند و در نسل سوم به بعد روند رشد رو به بالایی داشته باشند.
سعید جابر انصاری رئیس هیات مدیره انجمن در ادامه اظهار داشت:
راه نجات کشور توسعه کارها و کسب و کارهای خانوادگی و کارآفرینی است.
در این مسیر باید توانمند شویم و مسیر بلوغ را طی کنیم. به تنهای نمیتوان این مسیر را طی کرد باید دست به دست هم دهیم و از حالت نامرئی در جامعه خارج شویم و در کتابهای درسی دانشگاهی و برنامههای بلندمدت کسب و کارهای خانوادگی دیده شوند. کسب و کارهای خانوادگی سالها در نقطه کور توسعه بودند و دیده نمیشدند.
انتظار این است که ویژگی جدایی برای کسب و کارهای خانوادگی دیده شود در حالی این بخش در بخش خصوصی حلشده است.
خانواده و کسب و کار کار هر دو در اسلام مقدس هستند و بر این اساس انتظار میرود کسب و کارهای خانوادگی بهطور مجزا براساس نقش چشمگیری که دارند دیده شوند.
وی افزود: ما دو هدف را دنبال میکنیم یکی به دنبال تغییر جهت قطبنمای توسعه ایران به سمت مدل برتر مشارکت مردمی که در بیان “مردمسازی” میگویند هستیم که متاسفانه از نقش کسب و کارهای خانوادگی صحبتی نیست و دوم اینکه جامعه کسب و کارهای خانوادگی بتواند به سهمی بالاتر از میانگین جهانی در اقتصاد ملی برسد.
به گفته وی به منظور تقویت و توسعه کسب و کارهای خانوادگی، برنامهریزیهایی با همکاری اتاق بازرگانی ایران و شورای گفت و گو در حال انجام است. هدف ما، جذب حامیان و ایجاد حلقههای کارآفرینی و تسهیلات اجتماعی است. در دور اول، هدفگذاری ما جمعآوری ۲۵ حامی بود که به لطف خدا موفق به این کار شدهایم.
جابر انصاری تاکید کرد: ضعف عمده کسب و کارهای خانوادگی این است که نسل به نسل تعداد آنها افت میکند البته میزان ماندگاری آنها نسبت به کسب و کارهای غیرخانوادگی بیشتر است و مهمترین موضوعات جانشینی، فقدان علائق مشترک در بین اعضای خانواده است.
به گفته رئیس هیات مدیره انجمن با همکاریهایی که با دانشگاههای برتر ایران داریم به دنبال تصویب قوانین جدیدی برای حمایت از کسب و کارهای خانوادگی هستیم و چالشهای موجود میتواند با استفاده از آموزشهای استاندارد و مشاورههای تخصصی حل شود. این موضوع به ما اجازه میدهد تا خدمات مشاوره ای بیشتری را برای اعضای انجمن فراهم کنیم.
